Wat losse fragmenten

Taxi’s in Kampala en de wandeling naar huis

Taxi’s zijn minibusjes, of matatus, de makkelijkste manier van vervoer. Elke keer weer spannend wat ze voor een ritje vragen, maar nooit meer dan 500 shilling binnen de stad, zo’n 20 eurocent. Langer dan het ritje duurt de wandeling van ongeveer 500 meter van de uitstapplaats naar huis. Eerst een praatje met de boda-mannetjes op de hoek, vervolgens met Julius van het Ministry of Public Services, dan met Vicky van het MTN-stalletje en Benjamin de taxichauffeur die daar meestal rondhangt. Vervolgens even beppen met de buurvrouwen van naast de Japanse ambassade, twee bewakingsmannetjes die met grote geweren staan te wachten tot ze worden opgehaald door de truck die hun naar huis brengt. Bij onze compound aangekomen (een bewaakt, omheind terrein met ongeveer 15 huizen, zie foto voor de oprit hiernaartoe) even vragen naar de dag van Vincent of Rafael, de bewakers, en als laatste nog even naar de dag van Adam informeren, een Amerikaan van verderop wiens vrouw werkt. Hij zelf hangt een beetje rond op het terrein met zijn zoon.
Kortom: na uitgestapt te zijn ben je nog ongeveer drie kwartier bezig voordat je de deur van je huis opendoet. Op een bepaalde manier best relaxed maar je moet je er wel aan overgeven, want anders word je helemaal gek. Snel iets voor elkaar krijgen is dus ook erg lastig.

Melden bij ambassade

Wat wel redelijk snel lukte, is ons registreren bij de Nederlandse ambassade. Je weet maar nooit of er ineens iets engs gaat gebeuren hier, dus dan is het altijd handig dat ze weten dat je in het land bent. De Nederlandse ambtenaar van de ambassade keek ons echter heel erg vreemd aan. ‘Hier gebeurt nooit wat’. Hmm. Toch maar het formulier ingevuld, tot verzekeringsgegevens en bloedgroep aan toe en inclusief getekend kaartje van de straat waar we wonen, want aan straatnamen en huisnummers doen ze hier niet echt. Nu maar hopen dat er echt niks spannends gaat gebeuren hier, want met die man gaan we zeker de oorlog niet winnen.

Uitje buiten de stad

Kampala is gebouwd op zeven heuvels, met elk een eigen centrumpje met winkeltjes en restaurantjes. Om even aan de uitlaatgassen te ontkomen, zijn Mo en ik vrijdag naar Ggaba geweest. We hadden precies bedacht waar we van het ene op het andere busje zouden overstappen, alleen bleek die kruising geen overstapplaats te zijn. Stukje verder aan mevrouw de verkeersagent de weg gevraagd, maar die wist het ook niet helemaal, dus de tweede agente er even bij gehaald. Vanwege ons praatje werd het verkeer op de rotonde een nog onnoemelijkere chaos want er was niemand om het te regelen, maar dat maakte niet uit, want deze twee mzungus moesten toch echt de goede kant worden opgestuurd. Die kant kon niet missen: we moesten bij het stoplicht links. STOPLICHT? Jawel, we kwamen toch echt uit bij het waarschijnlijk enige stoplicht van Kampala! En ook meteen bij het juiste busje dat ons op de plaats van bestemming bracht. Ggaba is een klein traditioneel vissersplaatsje aan het Victoria-meer, 10 kilometer buiten de stad. Een Keniaanse pastor die met ons in de taxi zat, heeft ons wat dingetjes verteld en toen het begon te regenen meegenomen naar een ‘resort’ om wat te drinken, want de regen was nog niet voorbij. ‘Resort’ is een beetje overdreven benaming voor het halfafgebouwde hotel en het terras met plastic tafels, maar toch. Vanuit de verte zag je de zwarte wolken zich boven het meer samenpakken, dus we waren blij met een dak boven het hoofd. Later via een rustige weg, met veel bananen- en palmbomen, naar Munyonyo gelopen, een plaatsje met een vreselijk ‘resort’ (ja alweer) waar ongeveer 200 mensen aan het werk waren het nog groter en lelijker te maken en waar we maar zo snel mogelijk weer vandaan zijn gevlucht.

Wat te doen bij gebrek aan aandacht

* Naar de Owino-markt, de drukste markt van Kampala, waar alles is te vinden, van heel veel kleding, schoenen, dekens en handdoeken tot eettentjes, specerijen, groenten, fruit en huishoudelijke artikelen. Als het net heeft geregend worden de smalle steegjes (waar planken zijn neergelegd om je voeten uit te bagger te houden) vrijwel onbegaanbaar. Vriendjes gemaakt met een van de specerijenverkoopsters, Nabukera, die me de Buganda-naam Namutebbie heeft gegeven. Weinig blanken vertonen zich op deze markt, dus diegenen die het erop wagen, krijgen voldoende aandacht. Meestal wordt ‘mzungu’ (‘vreemdeling’) geroepen, soms ook ‘sister’ of ‘mammi’. Het ge-mzungu is om niet goed van te worden (je hoort het ongeveer 100 keer per dag) en sister klinkt beter, maar of het ook beter is, moet ik nog even checken. Veel mensen raken je ook aan en willen jouw huidskleur en haar hebben.
* Een grote watermeloen kopen en hiermee rondsjouwen. Gegarandeerd dat je elke honderd meter wordt aangesproken. ‘Wat is dat’? Duh, waar lijkt het op???? Vervolgens de meloen, fruit, groenten en maïs van de markt inleveren bij de parcel counter van de supermarkt en daar vriendjes maken met de bewaker en de pakjesman.

Enkele dingen die ik me afvraag na een kleine week Kampala

* Zal er ooit een avond komen met stroom? In de stad merk je al dat het weer zover is en de stroom ermee is uitgescheden omdat het nog meer kabaal is dan anders: de generatoren die buiten de winkels op de stoep staan, voegen nog enkele decibellen aan de herrie toe. Waarom zorgt de generator in huis niet dat de koelkast blijft lopen? Er is licht en stroom voor kleine apparatuur (dus niet voor de koelkast) maar het heeft toch echt onze voorkeur een boekje bij kaarslicht te lezen en een werkende koelkast te hebben. Spullen blijven maximaal een dag houdbaar, maar dat is ook zo zonder een koelkast het geval. Oftewel de koelkast lijkt helemaal overbodig, want er is vaker geen stroom dan wel. Overigens zijn onze koelkastproblemen niets vergeleken met die van het vliegveld: gisteravond zijn drie vliegtuigen die op Entebbe moesten landen uitgeweken naar Nairobi (de dichtstbijzijnde mogelijkheid) omdat er geen stroom was op de luchthaven, er moesten 700 hotelkamers worden gevonden en de passagiers komen als het goed is ergens vanmiddag aan.
* Hoe veilig is Kampala? Overal lees en hoor je dat het veilig is, en dat lijkt (afgezien van de donkerte in combinatie met de slechte wegen en geschifte bestuurders) ook het geval, maar waarom wonen heel veel mensen dan op bewaakte compounds met hoge hekken met prikkeldraad erboven en tachtig sloten op de deur? Toegegeven: er worden hier geen auto’s gekaapt of gewapende overvallen op huizen gepleegd, maar de manier waarop de mensen leven die het wat beter hebben getroffen dan de rest, doet sterk denken aan Zuid-Afrika, ook omdat het vooral blanken zijn die achter de hekken wonen en de Afrikanen die de perkjes aanharken en de boel bewaken.
* Wat vinden we ervan dat in huis alles achter onze kont wordt opgeruimd? Aan de ene kant kun je zeggen dat degene die het werk in huis doet anders geen baan had gehad, maar het had toch wel een ander gevoel gegeven als diegene ook blank was. Bovendien zijn we gewend het zelf te doen en zijn er ook niet te lui voor. Van de week nadat we hadden gekookt zelf de afwas gedaan en in het afdruiprek laten staan, maar de volgende ochtend werd ‘ie door Bashir gewoon weer opnieuw gedaan. We hadden het niet goed gedaan zei hij, maar het kan natuurlijk ook zo zijn dat hij onze actie zag als bedreiging voor zijn eigen baan. Beetje neo-kolonialistisch allemaal en we hebben er vooralsnog een dubbel gevoel bij.
* Wanneer stuurt iemand van buiten Uganda me een sms? Ben ik nu al vergeten, of lijkt het er toch echt op dat MTN en het Ugandese mobiele netwerk niet zo betrouwbaar zijn? Berichten worden van hier uit verzonden, maar lijken (ondanks een bezorgbevestiging) niet aan te komen, je wordt gebeld door een volslagen vreemde, of mensen die je totaal niet verwacht achter het nummer dat je belt, nemen de telefoon op. Dus als ik niet reageer op een sms die je misschien wel hebt gestuurd: dat komt omdat ik ‘m nooit heb ontvangen :-(
* Is er een avond mogelijk zonder een luidruchtig feest een paar huizen verderop? Hoe zouden de bewoners reageren als een paar mzungus komen vragen of het misschien wat zachter kan?
* Wat speelt zich allemaal af in het leven van de vrouwen in het land? De hulp van Edith en Reinier kreeg bijvoorbeeld te horen dat haar man er een ander op na houdt (de buurvrouw). Heel erg voor haar en volkomen zijn fout, maar hier krijgt het verhaal een hele andere draai. Want zijn vrouw (de hulp dus) belemmert hem de relatie te hebben puur vanwege het feit dat ze zijn getrouwd. Dus hij heeft haar gezworen haar het leven zo zuur mogelijk te maken, de kinderen mee te nemen haar het land en huis af te nemen dat ze zelf heeft gekocht en te zorgen dat ze zich nooit meer in haar geboortedorp kan vertonen. Een vrouw is hier volledig eigendom van haar man. Gelukkig lijkt het in dit geval allemaal goed te komen, maar dat zal zeker niet altijd het geval zijn.
* Hoe veel busjes staan er gemiddeld bij Old Taxi Park (zie foto)?

Tot zover. Volgende keer waarschijnlijk werkgerelateerd nieuws, want komende week (ergens) gaat eht dan toch echt gebeuren. Overigens geen luxe om de tijd te nemen om te wennen, want het is doodvermoeiend allemaal.